پژوهش از مهم‌ترین اركان و به‌عنوان شاخصه‏های توسعه و تعالی كشور شناخته می‏شود. دانسته‏های جهان پیرامون بامطالعه منابع اطلاعاتی موجود و بنا بر پژوهش‌های انجام‌شده به دست می‌آید. این مقوله در هر حوزه‌ای تلاشی منسجم و نظام‌مند در راستای توسعه دانش درباره موضوع‌هایی است كه انسان با آن‌ها سروکار دارد و پژوهشگر فردی به شمار می‌رود كه با نگاهی نقادانه و موشكافانه به دنیای اطراف خود می‌نگرد و برای برطرف كردن مشکل‌های جامعه و ارائه بهترین راهكارهای عملی، اطلاعات موثقی را در اختیار دیگران قرار می‌دهد.

اینك پژوهش عامل زیربنایی در افزایش قدرت ملی هر كشور در چرخه جهانی‌شدن به شمار می‌رود. بدون انجام دادن پژوهش، ایستایی و سكون بر دانش بشری چیره خواهد شد. بنابراین پژوهش سبب درك بهتر از دنیای اطراف خواهد شد. پژوهش می‌تواند نتیجه‌های اقتصادی مهمی نیز داشته باشد و به بهبود شاخص‌های تولیدی كشور كمك شایانی كند. توسعه پایدار و پیشرفت هر جامعه‌ای مرهون پرورش، حفظ و نگهداری سرمایه‌های علمی، پژوهشی و فناورانه آن كشور است. پژوهشگران و فناوران می‌توانند زمینه‌های توسعه علمی و فناوری و درنهایت ایجاد جهان پایدار را فراهم ‌سازند. بنابراین شناسایی، برقراری ارتباط و حمایت از این مقوله از اولویت ویژه‌ای برخوردار است.

كارشناسان و پژوهشگران معتقدند كه برای رسیدن به اقتصاد دانش‌بنیان به‌دوراز دیدگاه‌های جناحی باید صبر داشت و برای به ثمر نشاندن یك اندیشه علمی بایستی سال‌ها تلاش و ریسك كرد زیرا این امر بخش جدایی‌ناپذیر برای رسیدن به رشد اقتصادی محسوب می‌شود، باوری كه در بسیاری از اقتصادهای موفق دنیا نهادینه‌شده است.

توسعه علم و فرهنگ كشور درگرو گسترش مبانی پژوهشی

استفاده از نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در هر زمینه‌ای به بهبود راهكارها و مدیریت صحیح دانش و زیربنای رشد و نوآوری منجر می‌شود. درواقع پژوهش به پیشرفت كشور كمك شایانی می‌کند زیرا توسعه در زمینه‌های علمی و فرهنگی بدون انجام دادن پژوهش لازم تحقق نمی‌یابد. مركزهای پژوهشی، فناوری و دانشگاه‌ها ازجمله مهم‌ترین اركان زیربنایی برای رشد اقتصادی كشور محسوب می‌شوند و توجه به آن‌ها می‌تواند بستری برای شكوفایی توسعه و پیشرفت همه‌جانبه كشور باشد.

جایگاه پژوهش در نظام آموزشی

آموزش و پژوهش به‌صورت نظامی به‌هم‌پیوسته هستند كه به تولید علم می‌پردازند. با نهادینه كردن پژوهش در برنامه‌ریزی‌های آموزشی می‌توان به رشد و شكوفایی دانش آموزان در همان سال‌های ابتدایی و بروز نوآوری در نوجوانی و جوانی رسید. توجه صاحب‌نظران و كارشناسان درسی به امر تحقیق و پژوهش می‌تواند دانش آموزان را در تمامی مقاطع تحصیلی با پژوهش همراه سازد و آن‌ها از همان سال‌های ابتدایی با این مفهوم بر پایه نیاز و توانایی‌های خویش آشنا شوند. محتوای درسی باید به‌گونه‌ای باشد كه انگیزه تحقیق و پژوهش را در دانش آموزان برانگیزد و كنجكاوی آنان را برای انجام دادن تحقیق بیشتر كند. معلمان بایستی بتوانند فعالیت‌های علمی دانش آموزان را برنامه‌ریزی و هدایت و روحیه همفكری را در آن‌ها تقویت كنند. برای نیل به این مقصود آموزگاران بایستی پژوهشگر و بادانش آموزان مشاركت و همكاری داشته باشند. مدرسه‌ها نیز بایستی در این زمینه تمام تلاش خود را برای رشد و یادگیری دانش آموزان به کاربندند و شرایط مناسب را جهت بها دادن به كارهای تحقیقاتی فراهم آورند. مجزا كردن کتابخانه‌های مدرسه‌ها به فناوری روز و تجهیز آزمایشگاه‌ها ازجمله اقدام‌هایی است كه مسئولان امر می‌توانند در جهت شكوفایی استعداد دانش آموزان برای انجام دادن كارهای تحقیقاتی و پژوهشی انجام دهند.

گسترش كمی و كیفی فعالیت‌های پژوهشی لازمه توسعه همه‌جانبه كشور

اهمیت دادن به پژوهش‌های كیفی و كمی در كشور می‌تواند توسعه همه‌جانبه كشور را رقم بزند كه این امر درگرو نگاه بلندمدت به امر پژوهش است. بدان معنا كه با گسترش رویكرد پژوهش مَدار در آموزش مقاطع مختلف تحصیلی این امر صورت پذیرد و دانش آموزان همانند پژوهشگرانی باشند كه تنها به منابع درسی خود اكتفا نكنند، بلكه با شیوه‌های علمی، دانش خویش را توسعه دهند. بنابراین پیشرفت در این زمینه در پرتو عزمی ملی و تعامل سازنده میان همه بخش‌های آموزشی و پژوهشی كشور است.

نقش پژوهش در فعالیت‌های اقتصادی و اشتغال‌زایی

گسترش شهرها سبب تغییرهایی در شاخصه‌هایی همچون آموزش، حمل‌ونقل، بهداشت و … شد كه اگر دراین‌باره تحقیق و پژوهش انجام نگیرد و توسعه شهری با برنامه‌ریزی‌ها و نظارت كافی شكل نگیرد، جامعه دچار شكاف طبقاتی و اهداف توسعه اجتماعی با مشکل‌هایی روبرو خواهد شد. نهادینه كردن فرهنگ پژوهش در جامعه اقدامی مؤثر در جهت توسعه دستاوردهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به شمار می‌رود تا با نگاهی علم محورانِ و پژوهش مدارانِ بتوان مشكلات را حل و مدیریت كرد. هنگامی‌که از یافته‌های پژوهشی و مطالعات گسترده‌ای كه انجام‌شده استفاده نشود به‌صورت خودكار آن‌ها بایگانی می‌شوند. بنابراین مسئولان امر و مدیران شهری بایستی راهكارهای مدیریتی خود را با دستاوردهای تحقیقات پژوهشگران ارتباط دهند و در تصمیم‌گیری‌های كلان از آن‌ها استفاده كنند. اجرای صحیح برنامه‌ها درگرو اطلاع دقیق از آخرین یافته‌های علمی و پژوهشی است. نداشتن اطلاعات صحیح كارآمدترین برنامه‌ها را نیز با شكست روبرو می‌سازد، بدان معنا كه اطلاعات غیرواقعی سبب اختلال نظام برنامه‌ریزی می‌شود. بنابراین پژوهش و تحقیق از عوامل اصلی نظام اجتماعی به شمار می‌رود. هر برنامه‌ریزی موفق به سلسله پژوهش‌های كارآمدی بستگی دارد كه به‌طور منسجم شکل‌گرفته باشد و به شكوفایی نهاد تحقیق منجر شود.

نقش پژوهش در تولید ملی

تولیدکنندگان می‌توانند با استفاده از روش‌های نوین و هماهنگ با استاندارهای جهانی در ارائه محصول‌های خود نقش مهمی در حمایت از تولید ملی داشته باشند. هرچه سطح پژوهش و آموزش بالاتر رود، اهمیت و درك از حمایت و تولید ملی بیشتر می‌شود. ازاین‌رو این مسئله نیازمند آموزش‌های یكپارچه بر نیاز در سطح جامعه است، آموزش‌ها باید بر پایه آینده‌نگری و تخصصی سازی در جامعه استوار باشد تا كارایی خود را بیش‌ازپیش نشان دهد و نیازهای كشور در حوزه‌های اقتصادی و تولیدی برطرف سازد. با ارتقای بهره‌وری و نهادینه كردن حمایت از كار و سرمایه ایرانی و مشاركت تمامی مردم در این امر می‌توان گام‌های اساسی در شكوفایی بسترهای تولیدی كشور برداشت.

گسترش مباحث علمی در سایه پژوهش‌های دامنه‌دار

تحقیق و پژوهش، پایه حركت به‌طرف پیشرفت است. با انجام دادن پژوهش‌های مختلف و استفاده از نتایج حاصله از آن مباحث علمی نیز گسترش پیدا می‌کند و این‌گونه می‌توان به پیشرفت همه‌جانبه علوم رسید. پژوهشگر با نگاهی موشكافانه می‌تواند پدیده‌های پیرامون خود را بررسی كند و به یافته‌های جدید برسد و مهارت‌های لازم را برای یافتن منابع اطلاعاتی موردنیاز خویش دریابد. سرمایه‌گذاری بر روی پژوهشگران به دلیل آنكه نقش كلیدی بر توسعه دارند، بسیار بااهمیت است زیرا برای كسب بهره‌وری بیشتر باید آنان را كارآمد ساخت كه این امر بدون پژوهش‌های علمی میسر نیست. دانشگاه‌های كشور نیز باید بر پایه پژوهش به آموزش بپردازند و درواقع دانشجوها پژوهشگر جذب شوند و آموزش‌های كاربردی و هدفمند ارائه شود. هرگونه سرمایه‌گذاری در بخش آموزش‌های پژوهشی زمینه دریافت پاسخ مثبت در آینده را فراهم می‌آورد. با فراهم كردن تسهیلات لازم، فرایندهای اصلاحی و امكانات می‌توان زمینه‌های حضور اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها را در امر پژوهش بیشتر كرد.